Najczęstszy błąd przy MPP nie polega na tym, że ktoś nie zna przepisu. Polega na tym, że księgowa patrzy na jedną pozycję faktury zamiast na sumę brutto, albo odwrotnie: widzi 20 000 zł i zaznacza MPP na fakturze za usługę marketingową, której w załączniku nr 15 nie ma.
Oba błędy kosztują. Pierwszy naraża na sankcję 30% VAT. Drugi zamraża kontrahentowi gotówkę na rachunku VAT bez podstawy prawnej i psuje relację.
Poniżej znajdziesz dokładne warunki obowiązkowego MPP, sposób liczenia progu, katalog sankcji dla obu stron transakcji oraz to, co zmienia w tym obszarze KSeF od 1 stycznia 2027 roku.
Trzy warunki, które muszą wystąpić jednocześnie
Podstawą jest art. 108a ust. 1a ustawy o VAT. Obowiązek powstaje wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:
Kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł brutto lub równowartość tej kwoty w walucie obcej. Ustawa mówi „przekracza”, więc faktura na dokładnie 15 000,00 zł brutto obowiązku nie tworzy.
Faktura dokumentuje dostawę towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT. Lista jest zamknięta i obejmuje między innymi wyroby stalowe, złom, elektronikę (procesory, komputery, telefony), paliwa, węgiel, części samochodowe oraz roboty budowlane i podwykonawstwo.
Obie strony są podatnikami. MPP nie dotyczy sprzedaży konsumenckiej.
Trzeci warunek bywa pomijany, ale pierwsze dwa generują większość sporów.
Próg liczy się od całej faktury, nie od pojedynczej pozycji
To jest sedno. Próg 15 000 zł odnosi się do kwoty należności ogółem, czyli do sumy brutto całego dokumentu. Wystarczy jedna pozycja z załącznika nr 15, żeby cała faktura wpadła w obowiązek adnotacji.
Faktura Pozycje Brutto ogółem Obowiązkowy MPP? A laptop 8 000 zł netto + biurko 10 000 zł netto 22 140 zł Tak (laptop jest w zał. 15) B usługa konsultingowa 20 000 zł netto 24 600 zł Nie (brak pozycji z zał. 15) C pręty stalowe 12 000 zł netto 14 760 zł Nie (próg nieprzekroczony) D pręty stalowe 12 200 zł netto 15 006 zł Tak
Faktura C i D różnią się o 200 zł netto i to jest cała różnica między zwykłym przelewem a przymusowym komunikatem MPP.
Przy fakturach walutowych przeliczenia na złote dokonuje się według zasad stosowanych do ustalenia podstawy opodatkowania, czyli zwykle po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego powstanie obowiązku podatkowego. Faktura na 3 600 EUR przy kursie 4,30 daje 15 480 zł, więc obowiązek powstaje, mimo że nominalnie „nie widać” progu.
Warto też pamiętać o granicy między MPP a wyłączeniem z kosztów. Próg MPP dotyczy pojedynczej faktury. Limit z art. 19 Prawa przedsiębiorców, do którego odsyłają przepisy o kosztach uzyskania przychodu, dotyczy wartości transakcji niezależnie od liczby płatności. To dwie różne miary i dzielenie jednej dostawy na kilka faktur poniżej progu nie jest bezpieczną strategią.
Co grozi sprzedawcy za brak adnotacji
Sprzedawca ma obowiązek umieścić na fakturze wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a). Za pominięcie tej adnotacji naczelnik urzędu skarbowego lub celno-skarbowego ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na pozycje z załącznika nr 15 wykazane na tej fakturze (art. 106e ust. 12).
Kluczowe: sankcja liczy się tylko od VAT z pozycji wrażliwych, nie od całej faktury. Przy fakturze A z tabeli powyżej sankcja wynosiłaby 30% z 1 840 zł VAT od laptopa, czyli 552 zł, a nie 30% z 4 140 zł.
Sankcji można uniknąć w dwóch sytuacjach:
Nabywca i tak zapłacił w MPP, przynajmniej w zakresie pozycji z załącznika nr 15. Dlatego pierwszą reakcją na wykryty błąd powinien być telefon do kontrahenta, a nie korekta.
Osoba fizyczna odpowiada za ten sam czyn jako za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe. Wtedy dodatkowego zobowiązania nie ustala się.
Samą adnotację poprawia się fakturą korygującą. Od 1 lutego 2026 roku nota korygująca została zniesiona, więc nabywca nie ma już własnej ścieżki naprawczej.
Co grozi nabywcy za zwykły przelew
Nabywca ponosi trzy odrębne ryzyka.
Ryzyko Podstawa Wysokość Wyłączenie Dodatkowe zobowiązanie VAT art. 108a ust. 7 30% VAT z pozycji zał. 15 Dostawca rozliczył cały VAT z faktury (art. 108a ust. 8) Odpowiedzialność karnoskarbowa art. 57c § 1 KKS grzywna do 720 stawek dziennych Czynny żal, okoliczności sprawy Wyłączenie z kosztów art. 22p ust. 1 pkt 3 PIT, art. 15d ust. 1 pkt 3 CIT wartość wydatku w części zapłaconej z pominięciem MPP Faktura nie zawierała adnotacji MPP
Ostatni wiersz to niuans, który wiele firm gubi. Wyłączenie z kosztów działa tylko wtedy, gdy sprzedawca umieścił na fakturze adnotację, a nabywca mimo to zapłacił zwykłym przelewem. Jeśli adnotacji nie było, koszt zostaje, ale sankcja 30% z art. 108a ust. 7 nadal wchodzi w grę, ponieważ obowiązek zapłaty w MPP wynika z ustawy, a nie z treści faktury.
Zapłata w MPP daje też korzyść, o której rzadko się mówi: wyłącza solidarną odpowiedzialność nabywcy za zaległości podatkowe dostawcy w zakresie towarów z załącznika nr 15.
MPP a KSeF: co zmienia się od 1 stycznia 2027
KSeF nie znosi obowiązkowego MPP. Zmienia natomiast sposób opisywania przelewu.
W strukturze FA(3) split payment nie jest oznaczeniem procedury, tylko adnotacją w polu P_18A w sekcji Adnotacje. To dlatego zaznaczenie MPP jako znacznika procedury na pozycji faktury nie daje efektu, którego oczekujesz.
Od 1 stycznia 2027 roku zaczyna być stosowany art. 108g ustawy o VAT. Nabywca będący czynnym podatnikiem VAT, płacący na rzecz innego czynnego podatnika za fakturę ustrukturyzowaną, musi podać w tytule przelewu 35-znakowy numer KSeF tej faktury albo identyfikator zbiorczy dla paczki płatności. Obowiązek obejmuje również komunikat przelewu MPP.
Dodatkowo art. 108g ust. 2 nakłada obowiązek ustalenia statusu VAT sprzedawcy na dzień płatności, na podstawie wykazu z art. 96b (biała lista). W praktyce oznacza to, że od 2027 roku przelew za fakturę objętą MPP wymaga trzech elementów naraz: komunikatu MPP, numeru KSeF i sprawdzonego statusu kontrahenta.
Do końca 2026 roku podawanie numeru KSeF w przelewie pozostaje dobrowolne. Warto ten rok wykorzystać na ustalenie, czy Twoja bankowość elektroniczna w ogóle przyjmuje 35 znaków w tytule.
Sam mechanizm podzielonej płatności ma umocowanie w decyzji derogacyjnej Rady UE i Polska ma zgodę na jego stosowanie do 28 lutego 2028 roku. Nie jest to więc rozwiązanie, które KSeF wygasi.
Jak to wygląda w Biurku
W Biurku oznaczenie „załącznik 15” ustawia się na poziomie produktu w katalogu. Flaga przenosi się automatycznie na każdą pozycję faktury utworzoną z tego produktu.
Przy zapisie faktury system porównuje sumę brutto z progiem 15 000 zł. Jeśli kwota przekracza próg i choć jedna pozycja ma flagę załącznika 15, adnotacja MPP włącza się sama i trafia do pola P_18A w XML wysyłanym do KSeF. Dla faktur walutowych porównanie odbywa się po przeliczeniu na złote według kursu pobranego z API NBP.
Ważne zastrzeżenie: raz włączonej flagi system nie wyłącza automatycznie. Jeśli edytujesz fakturę i zejdziesz poniżej progu, adnotację trzeba zdjąć ręcznie. To celowa decyzja, bo automatyczne kasowanie adnotacji na już przygotowanym dokumencie byłoby bardziej ryzykowne niż jej pozostawienie.
Biurko nie rozpoznaje pozycji z załącznika 15 po kodzie PKWiU ani CN. Klasyfikacja pozostaje po Twojej stronie i jest to świadomy wybór: PKWiU dla robót budowlanych i podzespołów elektronicznych bywa sporne, a automat, który sam decyduje o obowiązku podatkowym, dawałby fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Checklista przed wystawieniem faktury
Sprawdź sumę brutto całej faktury, nie wartość pojedynczej pozycji.
Zweryfikuj pozycje po PKWiU lub CN względem załącznika nr 15, a nie po kodzie PKD kontrahenta.
Przy fakturze walutowej przelicz kwotę na złote według kursu właściwego dla podstawy opodatkowania.
Oznacz produkty z załącznika 15 raz, w katalogu produktów, zamiast pamiętać o tym przy każdej fakturze.
Upewnij się, że adnotacja trafiła do
P_18A, a nie do znaczników procedury.Jeśli wykryjesz brak adnotacji po wysyłce, najpierw poproś kontrahenta o zapłatę w MPP, potem wystaw korektę.
Przed płatnością sprawdź kontrahenta na białej liście, bo od 2027 roku będzie to element obowiązku ustawowego.
Podsumowanie
Obowiązkowy split payment to prosty przepis z kosztownymi wyjątkami. Trzy warunki muszą wystąpić razem, próg liczy się od całej faktury, a sankcja 30% dotyczy tylko VAT z pozycji wrażliwych. Największe ryzyko to nie nieznajomość przepisu, tylko ręczna klasyfikacja przy dwustu fakturach miesięcznie.
Biurko oznacza produkty z załącznika 15 raz i pilnuje progu przy każdym zapisie faktury, także walutowej. Załóż darmowe konto w Biurko i sprawdź, jak wygląda faktura z automatyczną adnotacją MPP wysłana do KSeF.
FAQ
Od jakiej kwoty split payment jest obowiązkowy? Od kwoty przekraczającej 15 000 zł brutto na całej fakturze, pod warunkiem że dokument zawiera choć jedną pozycję z załącznika nr 15 do ustawy o VAT i transakcja jest między podatnikami. Faktura na równe 15 000 zł obowiązku nie tworzy.
Czy MPP dotyczy całej faktury, czy tylko pozycji z załącznika 15? Adnotacja dotyczy całej faktury. Zapłacić w MPP trzeba co najmniej kwotę odpowiadającą VAT od pozycji wrażliwych, ale w praktyce prościej i bezpieczniej jest opłacić w MPP cały dokument.
Co, jeśli sprzedawca nie umieścił adnotacji, a faktura podlega MPP? Nabywca nadal ma obowiązek zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności, bo obowiązek wynika z ustawy, nie z treści faktury. Wyłączenie z kosztów podatkowych wtedy nie działa, ale sankcja 30% VAT z art. 108a ust. 7 pozostaje możliwa.
Ile wynosi kara za brak MPP? Dodatkowe zobowiązanie podatkowe to 30% kwoty VAT przypadającej na towary i usługi z załącznika nr 15 wykazane na fakturze. Osobno grozi grzywna karnoskarbowa do 720 stawek dziennych na podstawie art. 57c § 1 KKS.
Czy KSeF likwiduje split payment? Nie. Od 1 stycznia 2027 roku art. 108g ustawy o VAT wymaga dodatkowo podania numeru KSeF w komunikacie przelewu MPP. Polska ma zgodę Rady UE na stosowanie obowiązkowego MPP do 28 lutego 2028 roku.
Źródła: art. 106e ust. 1 pkt 18a i ust. 12, art. 108a ust. 1a, 1b, 7 i 8, art. 108g ustawy o VAT; art. 57c § 1 Kodeksu karnego skarbowego; art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT; art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT; Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie mechanizmu podzielonej płatności; ksef.podatki.gov.pl.