Mechanizm podzielonej płatności (MPP)

Mechanizm podzielonej płatności (split payment) to sposób regulowania należności za faktury, w którym płatność dzielona jest na dwie części: kwotę netto i kwotę VAT. Został wprowadzony do polskiego systemu podatkowego w 2018 roku, a od 1 listopada 2019 roku jest obowiązkowy dla określonych transakcji.

Jak działa MPP

Przy płatności w mechanizmie split payment:

1. Kwota netto trafia na zwykły rachunek rozliczeniowy sprzedawcy
2. Kwota VAT trafia na wydzielony rachunek VAT sprzedawcy

Rachunek VAT jest tworzony automatycznie przez bank dla każdego rachunku rozliczeniowego prowadzonego w związku z działalnością gospodarczą. Podatnik nie składa osobnego wniosku o jego otwarcie.

Płatność realizowana jest jednym przelewem w bankowości elektronicznej — nabywca zaznacza opcję split payment i wypełnia dedykowany komunikat przelewu (numer faktury, NIP sprzedawcy, kwota brutto, kwota VAT).

Obowiązkowy MPP (art. 108a ust. 1a)

Mechanizm podzielonej płatności jest obowiązkowy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

1. Wartość brutto faktury wynosi co najmniej 15 000 PLN (lub równowartość tej kwoty w walucie obcej)
2. Faktura zawiera co najmniej jeden towar lub usługę wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT

Załącznik nr 15 — najważniejsze kategorie

• Wyroby stalowe (rury, pręty, arkusze, kształtowniki)
• Metale kolorowe (miedź, aluminium, cynk, ołów)
• Złom metalowy
• Paliwa (benzyna, olej napędowy, gaz LPG)
• Elektronika (procesory, smartfony, tablety, laptopy, konsole, dyski twarde)
• Części samochodowe
• Węgiel i produkty węglowe
• Usługi budowlane (jako podwykonawca i główny wykonawca)
• Maszyny i urządzenia elektryczne

Adnotacja na fakturze

Gdy transakcja podlega obowiązkowemu MPP, sprzedawca musi umieścić na fakturze adnotację: "Mechanizm podzielonej płatności" (art. 106e ust. 12).

Konsekwencje braku adnotacji

Brak wymaganej adnotacji nakłada na sprzedawcę sankcję w wysokości 30% kwoty podatku VAT przypadającej na towary/usługi z załącznika nr 15 wykazane na danej fakturze (art. 106e ust. 12). Sankcji można uniknąć, jeśli nabywca mimo braku adnotacji dokona płatności w MPP.

Konsekwencje niestosowania MPP przez nabywcę

Nabywca, który nie zastosuje obowiązkowego MPP, ponosi poważne konsekwencje:

• Sankcja 30% kwoty VAT przypadającej na towary/usługi z załącznika nr 15 (art. 108a ust. 7)
• Brak prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT / art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT)
• Solidarna odpowiedzialność za zaległości VAT sprzedawcy (art. 105a)

Sankcji 30% można uniknąć, jeśli sprzedawca rozliczy cały podatek VAT z danej faktury we właściwym okresie rozliczeniowym.

Dobrowolny MPP — korzyści

Nawet gdy MPP nie jest obowiązkowy, nabywca może dobrowolnie zastosować ten mechanizm. Korzyści z dobrowolnego MPP:

• Brak solidarnej odpowiedzialności za zaległości VAT sprzedawcy (art. 105a ust. 3d) — kluczowa korzyść przy transakcjach z nowymi kontrahentami
• Brak sankcji VAT — wyłączenie dodatkowego zobowiązania podatkowego (art. 112b ust. 3 pkt 2 lit. a)
• Szybszy zwrot VAT — 25 dni zamiast standardowych 60 dni (art. 87 ust. 6a), pod warunkiem że cała kwota podatku naliczonego wynika z faktur opłaconych w MPP
• Brak sankcji CIT/PIT — za płatności na rachunek spoza białej listy, jeśli zastosowano MPP
• Brak podwyższonej stawki odsetek za zaległości w VAT (art. 56b Ordynacji podatkowej)

Rachunek VAT — zasady korzystania

Środki zgromadzone na rachunku VAT nie są swobodnie dostępne. Można je wykorzystać na:

• Zapłatę kwoty VAT na rzecz dostawców (w ramach MPP)
• Zapłatę podatku VAT do urzędu skarbowego
• Zapłatę podatku dochodowego (PIT/CIT) do urzędu skarbowego
• Zapłatę składek ZUS — od 1 listopada 2019
• Zapłatę cła i podatku akcyzowego
• Zapłatę należności celnych

Uwolnienie środków z rachunku VAT

Jeśli podatnik chce przeznaczyć środki z rachunku VAT na inny cel, musi złożyć wniosek do naczelnika urzędu skarbowego o wyrażenie zgody na przekazanie środków na rachunek rozliczeniowy. Organ ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku. Odmowa jest możliwa, gdy istnieje uzasadniona obawa zaległości podatkowej.

Praktyczne wskazówki

• Przy każdej fakturze powyżej 15 000 PLN sprawdź, czy zawiera pozycje z załącznika nr 15
• Skonfiguruj system fakturowania, aby automatycznie dodawał adnotację MPP
• Nawet jeśli nie masz pewności, czy MPP jest obowiązkowe — bezpieczniej jest zastosować split payment dobrowolnie
• Rachunek VAT można sprawdzić w systemie bankowości elektronicznej — jest tworzony automatycznie